Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego to rozwiązanie dedykowane rolnikom zmagającym się z poważnymi problemami finansowymi. Pozwala ono na uporządkowanie sytuacji majątkowej i oddłużenie się, a w wielu przypadkach chroni przed utratą majątku oraz egzekucją komorniczą. Kluczowe dla skuteczności tej procedury jest ustalenie, jakie rodzaje zobowiązań mogą zostać objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Rolnik przystępujący do restrukturyzacji powinien dokładnie wiedzieć, które długi mogą zostać ujęte w układzie oraz jakie są ewentualne wyjątki.
Sprawdź ➡ restrukturyzacja gospodarstwa rolnego
Rodzaje długów objętych restrukturyzacją
W ramach restrukturyzacji gospodarstwa rolnego można objąć szeroki katalog zobowiązań, które powstały w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Do najczęstszych należą:
- kredyty i pożyczki bankowe udzielone na cele inwestycyjne lub obrotowe w gospodarstwie,
- zadłużenie wobec dostawców środków do produkcji rolnej,
- zaległości z tytułu zakupów pasz, nawozów, paliwa, części zamiennych,
- zobowiązania wobec kontrahentów za dostarczone towary lub usługi,
- zaległe składki wobec ZUS lub KRUS powstałe w związku z prowadzeniem działalności,
- nieuregulowane podatki związane z gospodarstwem rolnym,
- zadłużenie wobec firm leasingowych za maszyny i urządzenia wykorzystywane w gospodarstwie,
- inne zobowiązania cywilnoprawne powstałe przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
W przypadku każdego długu kluczowe jest, aby wynikał on bezpośrednio z prowadzonej działalności rolniczej. Postępowanie restrukturyzacyjne obejmuje zarówno zobowiązania pieniężne już wymagalne, jak i te, których termin płatności przypada na przyszłość.
Zadłużenia wobec instytucji finansowych
Szczególnie często restrukturyzacją obejmuje się kredyty inwestycyjne, obrotowe oraz preferencyjne zaciągnięte w bankach, spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych lub firmach pożyczkowych. Dotyczy to zarówno zadłużenia opóźnionego w spłacie, jak i rat lekko przeterminowanych. Do układu można włączyć również niespłacone linie kredytowe oraz zadłużenia wynikające z gwarancji lub poręczeń na rzecz gospodarstwa rolnego.
Objęcie zobowiązań bankowych restrukturyzacją może prowadzić do wydłużenia okresu spłaty, częściowego umorzenia zadłużenia lub przeprowadzenia redukcji odsetek.
Zobowiązania wobec dostawców oraz kontrahentów
W przypadku gospodarstw rolnych poważną część zadłużenia mogą stanowić zaległości względem dostawców środków produkcji, usługodawców czy odbiorców płodów rolnych. Tego typu zobowiązania można objąć układem, negocjować warunki spłaty, wydłużyć terminy regulowania płatności lub uzyskać częściowe umorzenie należności.
Zobowiązania takie obejmują m.in. zaległe faktury za środki ochrony roślin, nawozy, nasiona, paszę, usługi transportowe, naprawy maszyn oraz zakup sprzętu czy części zamiennych.
Długi publicznoprawne
Restrukturyzacja gospodarstwa pozwala na objęcie postępowaniem również części długów publicznoprawnych. Dotyczy to głównie zaległości wobec ZUS, KRUS oraz urzędów skarbowych związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Tego typu długi mogą być objęte układem, jednak ich restrukturyzacja podlega szczególnym przepisom. W niektórych sytuacjach wymagane jest uzyskanie zgody odpowiednich organów lub zastosowanie preferencyjnych metod spłaty.
Do długów publicznoprawnych w restrukturyzacji zaliczają się m.in.:
- składki ubezpieczenia społecznego rolników,
- zaległe podatki rolne,
- podatki od nieruchomości i środków transportu wykorzystywanych w gospodarstwie.
Zadłużenia leasingowe
Leasing jest coraz częściej wykorzystywany przez rolników do finansowania zakupu maszyn, urządzeń rolniczych lub pojazdów. Niespłacone raty leasingowe oraz powstałe zaległości można włączyć do postępowania restrukturyzacyjnego. W tym przypadku układ może przewidywać nowe terminy spłaty, negocjację odsetek lub rozłożenie zadłużenia na raty, co zapobiega szybkiemu przejęciu przedmiotu leasingu przez finansującego.
Wyłączenia z restrukturyzacji
Nie wszystkie rodzaje długów mogą być objęte restrukturyzacją. Do podstawowych wyjątków zalicza się:
- alimenty oraz zobowiązania powstałe z tytułu odszkodowań za czyny niedozwolone,
- niektóre długi wobec pracowników (wynagrodzenia, odprawy),
- zobowiązania powstałe po ogłoszeniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.
Rozróżnienie to jest istotne na etapie przygotowywania wniosku restrukturyzacyjnego, ponieważ układ nie może obejmować tych zobowiązań, które ustawowo są wyłączone spod restrukturyzacji.
Moment powstania zobowiązania i znaczenie dokumentacji
Podczas restrukturyzacji decydujące jest, aby dług powstał przed otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego i miał związek z działalnością gospodarczą prowadzoną w gospodarstwie rolnym. Na etapie kompletowania dokumentacji należy przedstawić szczegółowy wykaz wierzycieli wraz z wysokością zadłużenia oraz rodzajem zobowiązań. Pozwala to precyzyjnie określić, które długi mogą wejść w skład układu restrukturyzacyjnego i podlegać rozłożeniu na warunkach zatwierdzonych przez wierzycieli oraz sąd restrukturyzacyjny.
